Hos geldiniz

Erzincan'in Geçmisi Erzincan,in ilkçag tarihi hakkinda esasli bilgiye henüz sahip degiliz. Ne varki tarihçiler ikinci bin yil da, bu yörede, hurrilerin yasadigini, ikinci bin yilin ilk yarisi baslarinda da Hayaslilarla Azziler’in hüküm sürdügünü kaydetmektedir. Anadolu’da M.Ö. 1050-1180 tarihleri arasinda Hattu?a?’? merkez yaparak büyük bir imparatorluk kuran Hitit’ler yak?n do?uyu egemenlikleri alt?na alm??lard?r. ?üphesiz ki Erzincan’da Hititler’in yönetimi alt?nda idi. Anadolu’nun çe?itli yerlerinde yap?lan kaz?larda Hititlere ait çe?itli eserler ortaya ç?kar?lm??t?r. Erzincan ve yöresinde Hititler’e ait bir yerle?im merkezine rastlanmam??sa da, bu yörenin Hitit egemenli?i alt?nda kald???ndan da hiç ?üphe yoktur. Do?u Anadolu’da kurulan ilkça? devletlerinden biri de Urartular’d?r. M.Ö.900 y?llar?nda kurulan bu devlet Van’? (Tuspa) ba?kent yapm??, s?n?rlar?n? Hazar Denizinden Malatya‘ya, kuzeyde Erzurum-Erzincan’dan güneyde Halep-Musul’a kadar geni?letmi?tir. Erzincan yak?nlar?nda Alt?ntepe’de Prof Dr. Tahsin ÖZGÜÇ taraf?ndan yap?lan kaz?da (1953) Urartular’a ait bir çok eser ç?kar?lm??, bu yörenin Urartu egemenli?i alt?nda kald??? kan?tlanm??t?r. Çe?itli sald?r?lara maruz kalan Urartu ?ehirleri, teker teker tahrip edilirken Medler’in Anadolu’yu istilas? s?ras?nda M.Ö. 600 y?llar?nda tamamen ortadan kald?r?lm??t?r. Erzincan ve yöresi, Urartular’? yenerek Anadolu’yu istilaya ba?layan Med’lerin (M.Ö. 612) eline geçti. Med Krall???’n?n Kyaksar döneminde Lidyal?lar’la yap?lan sava?lar, muhtemelen Erzincan ve civar?nda cereyan etmi?tir. Bu yöreler M.Ö.550 tarihlerinde Persler’in eline geçmi?tir. Hititler’in Anadolu’yu istila ettikleri s?rada, ?ran yaylas?n? da Persler ele geçirdiler. Persler’in yükseli?i daha çok Ciroz (550-530), Kampis (530-520) dönemlerine raslar. Bu dönemde Erzincan ve çevresinde Persler’in eline geçer. Persler’den sonra Anadolu Makendonyal?lar’?n eline geçmi?tir. Roma ordusu M.Ö.70 tarihinde Do?u Anadolu’yu ele geçirmeye ba?l?yarak Elaz?? yöresindeki Safen (Harput) Kral???’n? y?kt?ktan sonra, Tigran Ordusunu da yenilgiye u?ratm??t?r. Bu s?rada (M.Ö. 68) Pontuslular da Erzincan yörelerinde Roma üstünlü?üne son vermi?lerdir. ?ran ile Bizans aras?nda sürekli sava?lara sahne olan Erzincan ve yöresi, en son Bizans imparatoru Heraklius taraf?ndan 629 tarihinde yenilgiye u?rat?lan ?ran’dan geri al?nd?. Halife Osman (644-656) zaman?nda Habib bin Mesleme 35/655 senesinde Erzincan ve yöresini ele geçirerek, bu bölgeyi tamamen Müslümanlar?n yönetimine katt?. Erzincan ve yöresi Abbasiler döneminde de çe?itli sald?r?lara maruz kald?. Halife Mütevekkil Alallah (847-861) döneminde Malatya Valisi Ömer bin Abdullah, Arapgir, E?in, Kemah, Erzincan ve Trabzon kentlerini Bizansl?lar’dan geri ald?. (859) Böylece Erzincan tekrar Araplar?n hakimiyetine geçti. Türklerin Anadolu’ya ak?nlar yapt???n? daha önce belirtmi?tik. Fakat, Türklerin Anadolu’yu vatan edinmeleri genel kanaate göre Malazgirt (1071) zaferinden sonrad?r. Malazgirt zaferi kazan?l?nca Alparslan, Karasu ve Çatl? nehirleri vadilerinin fethine Mengücek Ahmet Gazi’yi görevlendirmi?tir. Alparslan’?n komutanlar?ndan olan Mengücek Ahmet Gazi, Erzincan, Kemah, Divri?i ve ?ebinkarahisar yörelerini hakimiyeti alt?na ald?. Kemah’? merkez yapt?. Ahmet Gazi’nin ölümü üzerine (1114) yerine o?lu ?shak Bey geçti. Bu beyli?i uzun süre yöneten ?shak Bey ölünce (1124) yerine Melih Mahmut geçti. ?shak Beyin o?ullar? onu tan?may?nca, Mengücek devleti parçaland?. Kemah Melih Mahmut’a Erzincan Davut ?ah’a, Divri?i’de Süleyman ?ah’a dü?tü. Davut ?ah’?n öldürülmesi üzerine (1151) Erzincan’a 13 y?l Süleyman ?ah’a sahip olmu?; Davut ?ah’?n o?lu Fahrettin Behram ?ah (1165) y?l?nda babas?n?n taht?nda oturunca, Mengücek Beyli?i tekrar güçlenmi?tir. Fahrettin Behram ?ah, K?l?çarslan’?n damad? olmas? da göz önünde bulundurulursa, Mengücek Selçuklu münasebeti daha iyi anla??l?r. Behram ?ah zaman?nda, Erzincan çok ilerlemi?, ticaret ve sanayi geli?mi?tir. Zelzeleler sebebi ile o dönem ait eserler maalesef günümüze ula?mam??t?r. Behram ?ah 1225 tarihinde Erzincan’da ölmü?, a?a?? Urla (Ula) köyünde defnedilmi?tir. Behram ?ah ölünce yerine o?lu Davut ?ah geçti. 1228 tarihinde Selçuklu sultan? Alaaddin Keykubat Erzincan ve Kemah’? i?gal ederek Mengücek Beyli?ine son verdi. Alaaddin Keykubat ile Celalettin Harzem ?ah aras?nda Erzincan yak?nlar?nda, Yass?-Çemen denilen yerde 1230 tarihinde sava? oldu ve Celalettin Harzem ?ah yenildi. Alaattin Keykubat’?n ölümü (1237) üzerine, yerine o?lu II. G?yasettin Keyhüsrev geçti. Onun zaman?nda devlet Mo?ollar?n istilas?na u?rad?. 1240 tarihinde Erzurum’u i?gal eden Mo?ollar Erzincan’? geçerek 1243 tarihinde Köseda? sava??nda Anadolu Selçuklu Devletini hezimete u?ratt?. Böylece Erzincan ve yöresi ?lhanl?lar?n eline geçti. ?lhanl?lar yöreyi beylerle (Vali) yönettiler. Timur-Ta? Bey M?s?r’a kaçarken yerine Alaaddin Eretna’yi b?rakt?. Timur-Ta?’?n M?s?r’a s???nmas?ndan sonra valili?e gelen Alaaddin Eretna ilhanl? hükümdar? Ebu Sait Bahad?r Han’?n ölümü (1335) üzerine ?lhanl?larla olan ba??n? keserek görünü?te Celay?rl? Hükümdar? Büyük ?eyh Hasan Han’a ba?l? kalarak ba??ms?zl???n? ilan etti. Bir ara Çoban O?ullar? Hükümdar? Küçük ?eyh Hasan, Erzincan ve yöresi kendi beyli?ine katt?ysa da 1338’de Memluk Sultan Nasreddin Muhammed’in yard?m? ile Erzincan ve yöresi Küçük ?eyh Hasan’dan kurtuldu. Erzincan bu beylik döneminde de el de?i?mi?tir. Alaaddin Eratna 1352’de öldükten sonra yerine o?lu G?yasettin Mehmet getirildi. Ç?kan anla?mazl?klar sonunda Erzincan ba??ms?z olarak, Burak Bey’e b?rak?ld?. S?ras? ile Ahi Ayna Bey (öl. 1362), Pir Hüseyin (öl. 1379), Mutahhareten Bey yönetimi ele ald?. Mutahhareten döneminde, Kad? Burhanettin Erzincan’a ve yöresine birkaç kez sald?r? düzenledi. Bu sald?r?lar Akkoyunlu Hükümdar? Kutlu Bey’in yard?m? ile atlat?ld?. Bu dönemde Erzincan üzerinde Akkoyunlular’?n etkisini görmekteyiz. Erzincan Emiri Mutahhareten’in Timur’a ba?lanmas? Osmanl? Padi?ah? Y?ld?r?m Beyaz?t’? k?zd?rm??t?. Beyaz?t da Erzincan’? muhasara etti.(1401) Fakat çok geçmeden Ankara Sava?? patlak verince, yöre tekrar Timur’un eline geçti. (1402) Yörede Fatih Sultan Mehmet dönemine kadar Osmanl?lar etkili olamad?lar. 1419’da 1. Mehmet zaman?nda Karakoyunlu Beyi Kara Yusuf Erzincan’? zapt etti Pir Ömer’i vali tayin etti. 1455’de de, Akkoyunlu hükümdar? Uzun Hasan Erzincan’? ald?. Kaleyi yeniden onard?. Yöre Fatih ile Uzun Hasan aras?nda ç?kan Otlukbeli sava??na kadar (11 A?ustos 1473) Akkoyunlar?n elinden kald?. Bu sava?tan sonra Osmanl?lar?n denetimine geçti. 1502 tarihinde Safevi taht?na gecen ?ah ?smail Erzincan’? karargah yapm??t?. Anadolu’yu eline geçirmek isteyen Safeviler’e Yavuz Sultan Selim 23 A?ustos 1514’te Çald?ran Sava??y’la dur deyince, Erzincan tekrar Osmanl?lar’?n yönetimine geçti. Kanuni Sultan Süleyman 1534‘te Tebriz Seferi, 1540’da ?ran Seferi s?ras?nda Erzincan’a u?ram??t?r. Birinci dünya sava??ndan 11 Temmuz 1916 tarihinde Ruslar taraf?ndan ?ehir i?gal edilmi?, bunu f?rsat bilen ayr?l?kç? Ermeniler’de silahl? birlikler olu?turarak faaliyete geçmi?lerdir. 18 Aral?k 1917 de Sovyet hükümeti ile yap?lan Erzincan Mütarekesi ile 11 Ocak 1918 de rus askerleri bölgeden çekilmi? ancak, ermeni çeteleribir çok kanl? olaya neden olmu?tur. Kaz?m Kara Bekir komutas?ndaki askeri birlikler 13 ?ubat 1918 de Erzincan’? 22 ?ubat 1918 de Tercan’? ermeni silahl? güçlerinden kurtarm??lard?r. Kurtulu? sava??nda ve hareketli geçen Cumhuriyetin ilk y?llar?nda Erzincan halk? Büyük Atatürk’ün yan?nda olmu?tur. Kentin ad?n?n “Eriza” veya “Aziriz” kelimelerinden geldi?i, ilk önce “Erziricin” daha sonrada bugün ifade edildi?i ?ekilde “Erzincan” a dönü?tü?ü rivayet edilmektedir. Co?rafi Bilgiler Erzincan ili dünya haritas? üzerinde 39 45' 12' kuzey enlemleri ile 40 46'30' do?u boylamlar? aras?nda yer almaktad?r. Türkiye'nin Do?u Anadolu Bölgesinde, bölgenin Yukar? F?rat bölümünde yer alan Erzincan'?, Do?usunda Erzurum, bat?s?nda Sivas, güneyinde Tunceli, güneydo?usunda Bingöl, güneybat?s?nda Elaz??-Malatya, kuzeyde Gümü?hane-Bayburt ve kuzeybat?da Giresun illeri çevreler. F?rat nehri kollar?ndan Karasu'nun geçti?i ilin yeryüzü ?ekillerini, güney s?n?r?nda Munzur Da?lar?, kuzey s?n?r?nda Ke?i? Da?lar? ile bu da?lar aras?nda yer alan Karasu vadisi boyunca uzanan iki ova ve bo?azlar belirlemektedir. 11.903 km2'lik alana sahip olan Erzincan'?n, merkezle birlikte 9 ilçe,16 bucak ve 553 köyü bulunmaktad?r. 1990 say?m?na göre ilin nüfusu ise 299.251'dir. Karasal iklime sahip olan Erzincan'?n, Do?u Anadolu'daki Malatya-Elaz?? illeri hariç, di?er illerden daha ?l?man bir iklimi vard?r. Y?ll?k s?cakl?k ortalamas? 10.7 lik bir de?ere sahip olan ilin y?ll?k ya??? ortalamas? 344 mm dir. Nüfus 2000'de yap?lan göre; il nüfusu 316.841 dir. Bu nüfusun 172.206's? ?ehirlerde 144.635'i köylerde ya?amaktad?r. Merkezde 170.858 ki?i ya?amaktad?r. En kalabal?k nüfusa sahip ilçe 49.928 ile Üzümlü'dür.Ard?ndan 33.643 nüfusa sahip olan Tercan gelir. Çay?rl? 17.043, Il?ç (?liç) 7.691, Kemah 9.304, Kemaliye (E?in) 7.736, merkezi Karadeniz bölgesinde say?lan Refahiye 15.987 ve en az nüfusa sahip 4.651 ile Otlukbeli'dir. Erzincan depremleri Türkiye'nin en büyük depremi olarak an?lan 1939 Erzincan depreminde on binlerce insan hayat?n? kaybetmi?tir. Depremden sonra demir yolundan yukar? yeni bir ?ehir in?aat?na ba?lanarak bugünkü Erzincan ?ehri meydana getirilmi?tir. 27 Aral?k 1939 gecesi 7,9 büyüklü?ünde bir deprem ya?am??t?r. ?ehir harabeye dönmü? ta? ta? üstünde kalmam??t?r. Bu deprem Türkiye'nin gördü?ü en ?iddetli deprem olup 30.962 ki?i hayat?n? kaybetmi?tir. Gece 2:00'de Erzincan'? 52 saniye boyunca sallayan deprem ayr?ca 20. yüzy?l?n depremleri s?ralamas?nda 15. olmu?tur. Erzincan'? ve hattâ , Koyulhisar'? da tümüyle haritadan silen bu deprem; Amasya, Ordu, Kayseri, K?r?ehir, Ankara, Çank?r?, Sivas, Samsun,Yozgat, Tokat illerinde ve çevresinde hissedilmi?tir. Toplam 116.720 bina yik?lm?? ve deprem gecesi hava s?cakl???n?n 0 derecenin alt?nda 30 dereceyi göstermesi de ölü say?s?n?n artmas?nda büyük etken olmu?tur. Deprem s?ras?nda kentin demiryolu köprüsü de y?k?lm??, telgraf hatlar? kopmu?, Erzincan'?n çevreyle bütün ili?kisi tamamen kesilmi?tir. Bu depremde Kuzey Anadolu Fay Hatt?'n?n varl??? anla??lm??t?r. Erzincan'da y?k?c? bir ba?ka deprem de 13 Mart 1992'de ya?anm??t?r. Bu deprem 6,8 büyüklü?ünde olmu?, 653 ki?i hayat?n? kaybetmi?tir

Can Dostlar Bu Site Hollanda Gülün Bir Çalışmasıdır Henüz Çalışmalarımız Devam Etmektedir..

Copyright © www.radyoozan.com

HOS GELDINIZ
Hos geldiniz
HOS GELDINIZ